NATO-p Issittumi isumannaallisaanermik annertusaaniarluni Arctic Sentry aallartippaa

GUX-imi ilinniarnertuunngorniartut kunngip pulaarnerani nunatta erinarsuutaa”Nuna asiilasooq” erinarsorpaat.

GUX-imi ilinniartut kunngip ilassivai.

GUX-imiit Royal Greenland pulaarneqassaaq, kunngi takornariartinneqassalluni, kingornalu Arktisk Kommandomi ilinniartut umiarsuarmi nakkutilliiartortartumiittut ilassissavai.

Ulloq kaffellernermik naggaserneqassaaq Katuami nal. 15.45.

Kunngi Frederik ulloqeqqasioreerluni tusagassiortunut oqaaseqarpoq:

- Kalaallit Nunaannut tikeraaqqinnera nuannaarutigeqaara. Uteqqissinnaasarnera tamatigut nuannaarutigisaqaara, oqarpoq nangillunilu:

- Kalaallit atugassarisaasa pitsaasuunissaat uannut pingaaruteqarluinnartuuvoq. Qanoq issusaallu uannut pingaaruteqartuaannarpoq, kunngi oqarpoq.

USA-p toqqaannartumik nunatsinnik tiguaaniarluni oqariartuuteqartarsimanera oqaaseqarnermini pigunarpaa.

Kunngi Frederik siusinnerusukkut oqarpoq pissutsit dronning Marylu sunnertissutigisimagitik.

Kunngi Frederik maanna GUX-imi ilinniarnertuunut pulaassaaq:

- Ilinniarnertuunngorniarfimmukarnissara qilanaareqaara, tassani inuusuttut naapissavakka nunalu pillugu qanoq isiginnittaaseqarnersut pillugu oqaloqatigissallugit.

Stine Jensen 75-nik ukiulik kunngip tikeraarneranik ulloq naallugu malinnaassalluni piareersimavoq. Hans Egedep illuata eqqaaniik malinnaalerpoq. Kunngikkormiunik taanna nuannarisaqarluartuuvoq:

- Uummatikkut qamuuna kissalaamik tunineqarlunga, kunnginnguarmut nunatsinnut asannittoq tikeraartoq, ingammik massakkut qanoq pineqarnerput eqqarsaatigalugu. Tuppallernaqaaq tikeraartarmatigut. Ulloq tamaat malinnaaffigissavara, program tamaat misissornikuuara, aamma kaffellernerani peqataassaanga, oqarpoq.

Kunngi Frederik timmisartoqarfimmi biilinut ikivoq naalagaaffiullu sinniisaanut Julie Præst Wilchemut pulaarniarluni ingerlaarluni.

Aqqutaani meeqqat meeqqerivik Mikisumeersut kunngimut aalateripput.

Sermitsiap tusagassiortua nalunaarpoq innuttaasorpassuit takkuttut, soorunami aamma politiit isumannaallisaasut takkussimasut.

Gerda Petersen Nuummeersoq kunngip tikinnerani mittarfimmi niuffiortunut ilaavoq.

- Tikinnera nuanneqaaq, pikkunarpoq. Aamma kunngi pisariaqartipparput ulluni makkunani, oqarpoq.

Kunngip timmisartua Nuummi mittarfimmut tikippoq. Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen tikilluaqqusisuuvoq.

Innuttaasut amerlanngitsut Nuup mittarfiani niuffioriartorput.

Taakkunani ilaavoq Hansine Lyberth. Taanna Maniitsumiit Nuummut tikeraarpoq. Kunngillu Nuumminnerani ullumi aamma malinnaassaaq:

- Peqaannguarigakku kunngi, pingaartittarpara malinnaaffiginissaa. Aamma Katuamukarusuppunga ullumi kaffellilerpat.

Kunngip Frederiup tikinnissaanut nunatsinnit Danmarkimiillu tusagassiortut malinnaassallutik nal. 11.00 Nuummi mittarfimmi utaqqilereerput.

Pilersaarutit malillugit Kunngi Frederik tikippat Naalakkersuisut siulittaasua Jens-Frederik Nielsen aamma Inatsisartuni siulittaasoq Kim Kielsen tikilluaqqusisuussapput.

Kunngip Nuummi tikeraarnerani Sermitsiaq malinnaassaaq.

Kunngi Frederik Nuummut pingasunngornermi ulloqeqqalersoq nalunaaqutaq 11.30 tikikkuni Danmarkip kunngeqarfiani ataatsimoortitsutut atuuffeqassaaq.

Oqaluttuarisaaneq pillugu ilisimasalik Emma Rønberg Paaske naliliivoq.

Ukiut marluk matuma siorna 2024-mi januaarimi kunnginngornerminiilli pingajussaanik Kalaallit Nunaannut tikeraarpoq.

USA-p præsidentiata Donald Trumpip Kalaallit Nunaannik aqutsiniarluni oqariartuuteqartuarnera pissutigalugu innuttaasut eqqissiviilliortinneqarmata, nunatsinnut tikillattaarnerulerpoq.

- Kunngip, aamma Kalaallit Nunaanni kunngiusup, pissutsit ajunnginnissaat piffissamilu eqqissiviilliorfiusumi neriuuteqalersitsinissaq isumagissagaa soorunami pingaaruteqarpoq, Emma Rønberg Paaske oqarpoq.

Kunngikkormiut politikkimut tunngasunik oqaaseqarsinnaanerat iliuuseqarsinnaanerallu killeqarpoq, danskimmi kunngeqarfiata inatsisitigut aaqqissuussaammat pissaaneqarnera killeqarpoq.

- Kisiannili sallaannerusumik pissaaneqartutut sunniuteqarluarsinnaasarpoq, taamaalillunilu naalagaaffeqatigiinni ataqatigiinnermut takussutissaalluni, Emma Paaske oqarpoq.

Kunngip Kalaallit Nunaannut tikeraarnera Amerikamiut qeqertaq pillugu soqutiginninnerannut Trumpillu oqariartuutigisartagaanut toqqaannartumik attuumassuteqarnera oqaatigineqanngilaq, tamannalu soorunami kunngip nammineerluni politikkikkut iliuuseqarsinnaannginneranut iliuuseqartariaqannginneranullu tunngassuteqarpoq.

Kunngilli Kalaallit Nunaannukarnissani nalunaarutigigamiuk dronningilu Mary Atlantikup illuatungaanit Kalaallit Nunaata tatineqarnera malinnaaffigalugu oqaatigaa.

- Kalaallit misiginneqatigeqaagut, Kalaallit Nunaanni sapaatit-akunnerini kingullerni pisut aalassassutigingaatsiarpagut, kunngikkormiutut Litauenimut januaarip naanerani tikeraarnerminni tusagassiortunik katersortitsinermi oqarpoq.

Kalaallit Nunaata Danmarkillu kunngikkormiuisa attaveqatigiinnerat, Christian X siullerpaamik pisortatigoortumik angalammat, 1921-miilli aallartippoq.

Kunngili Frederik immikkut attaveqarluartuuvoq.

Meeraalluni inersimasunngoramilu nunami angalasarpoq. Kunngissatut kunngitullu pisortatigoortumik tikeraartarnermigut, aammali 1996-imi umiarsuarmi alapernaarsuummi "Vædderen"-imi sakkutuut naalagaata tulliatut minnerunngitsumillu 2500 kilometerinik qimussimik "Expedition Sirus 2000"-mi angalanikuulluni.

Emma Rønberg Paaskep kunngi kalaallinut qanimut attaveqarnerpaasimasutut taavaa.

- Nuna kalaallillu ilisimalluarnerat iluaqutaasorujussuuvoq, oqarpoq erseqqissarlugulu kalaallinit nuannarineqartorujussuusoq.

Aammattaaq kalaallit piffissami matumani kunngip tikeraarnissaa soqutiginninnerunissaalu kissaatigalugu oqarsimanerat tikkuarpaa.

- Taamaammat soorunami tikeraarpoq.

/ritzau/

USA-p nunanut allanut ministeriata Marco Rubio arfininngormat Tysklandimi Münchenimi isumannaallisaaneq pillugu ataatsimeersuarnermi Norgip ministeriunera Jonas Gahr Støre ataatsimeeqatigaa.

Tassani taakku marluk Kalaallit Nunaat pillugu oqaloqatigiittut, Rubio X-imi allappoq.

- Norgip ministeriuneranik Jonas Gahr Støremik ataatsimeeqateqarnermini Issittup isumannaatsuunerani Kalaallit Nunaatalu isumannaallisaanermi sunniutaanut Norgip pingaarutilimmik inissisimanera oqaloqatigiissitigaarput.

- Pilersuinermik ingerlaarfiit isumannaatsuunerat pillugu Norgip suleqatiginissaanut qilanaarpugut, tassani aatsitassat pingaarutillit ilanngullugit, Rubio allappoq.

Størep isumannaallisaanermik ataatsimeersuarnerup ingerlanerani, ataatsimiinnerup iluatsinnera, periarfissarlu atorlugu Kalaallit Nunaat qaqilersimallugu oqaluttuartoq, norskit nutaarsiassaqartitsiviat NTB allappoq.

Taakku marluk aamma Ukraine oqaloqatigiissitigaat, Støre NTB-mut oqarpoq.

Tallimanngormat Trumpip Kalaallit Nunaat pillugu oqallinneq, Det hvide husip silataani Kalaallit Nunaat pillugu maanna isumaqatiginninniarnerit ingerlanerarlugit tusagassiortunut oqarnermigut uummarissarpaa.

Det Hvide Husip arfininngormat Kalaallit Nunaannut valentinskorti X-kkut saqqummiuppaa, tassanilu “pissutsit qanoq innerannik aalajangersaanissamut piffissanngorpoq” allassimavoq.

Arfininngornermi Danmarkip ministeriunerata Mette Frederiksenip USA-p Kalaallit Nunaannik piginnittuulersinnaanera Danmarkip isumaqatiginngikkaa uteqqippaa.

USA-p tapersersuineratigut Natop Arctic Sentry aallartippaa, sungiusarnerit nakkutilliinerillu aqqutigalugit isumannaallisaaneq annertusarsinnaanngorlugu.

NATO-p Arctic Sentry aallartissallugu aalajangerpoq, sungiusarnikkut nakkutilliinikkullu Issittumi isumannaallisaanerup annertusarsinnaanera suliarissallugu. Reuters taama allappoq.

Taama aalajangertoqarpoq USA-p præsidentiata Donald Trumpip Kalaallit Nunaat pigilerusullugu oqariartuuteqarnerata kingunerisaanik pissutsit ilungersunartut pilersinneqarnerata kingorna.

Taamatut nutaamik suliaqarneq isumaqarpoq Nato Issittumi sakkutooqarnermi ataqatigiissaarinerulissasoq Issittumiinnerulissasorlu. Tamanna Amerikamiut tapersersorpaat, taamaalillunilu Trumpip Issittumi isumannaallisaanermut ernumassutai akiorneqarsinnaallutik.

Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen tamat attaveqatigiittarfiini assimik marlunngornermi ikkussivoq. Viggo Mortensen assileqatigisimavaa. Isiginnaartitsisartut nunatsinni pissutsit najummatsisimanarnerini tikeraarnera Jens-Frederik Nielsenip nuannaarutigaa.

- Viggo ulluni kingullerni Nuummiippoq, nunarsuup sinneraniit soqutigineqarnitsinni qulangersimaneqarnitsinnilu tapersersuiartorluni. Tamanna isumalerujussuuvoq. Eqqumiitsuliornerup aammalu kulturilerinerup tungaaniit sassarterluni tapersiineq isumalerujussuummat, taamaallaat politikkikkut ingerlanneqarani, allappoq.

Ilanngullugu allappoq sapaatip akunnerata naalernerani München-mi nunat tamalaat akornanni illersornissaq pillugu ataatsimeersuartoqarnerani peqataassalluni. Nunani siuttut, aalajangiisartut aammalu illersornissaq pillugu immikkut ilisimasallit nunarsuatsinni sillimaniarneq, aalajaatsuuneq aammalu akisussaassuseqarneq pillugu tassani oqaloqatigiissapput.

- Matumani Nunarput nunat tamalaat akornanni oqaloqatigiinnermut peqataassasut ersarissumik oqariartuutigiartussavara, pingaartumik Issittumi illersornissaq pineqartillugu. Akisussaaqataanerput takutillugu. Nunarpullu pillugu aalajangiinerit maani aalajangissagigut oqariartussaanga, Jens-Frederik Nielsen oqarpoq.

Donald Trumpip Kalaallit Nunaannik tiguaarusunnera suli qanngiutinngitsoq, Frankrigip præsidentia Emmanuel Macron franskit aviisianni Le Mondemi marlunngormat ullaakkut apersorneqarluni oqarpoq.

Trumpip Kalaallit Nunaata tiguarnissaanik sioorasaarineranut tassungalu atatillugu Europamut akitsuusersuinissamik sioorasaarutaanut Europa qanoq qisuariarnersoq, Le Mondemit aperineqarpoq.

Macronip Europamiut oqiliallassimaarnissaat suli piffissaanngitsoq oqaatigaa, isumaqarlunilu ajornartoorneq aallarteqqissinnaasoq:

-Inuit isumaqarput qaangiuttoq. Tamannali upperivallaarnagu. Ullut tamaasa nakorsaatitigut, digitalikkut teknologiikkut siorasaarisoqartarpoq.... Taamatut saassusserpaluttumik nipeqartoqartillugu tunniutiinnartoqaranilu naaperiaasoqassanngitsoq isumaqarpunga. Qaammatit arlallit taamaaliorniarsaraagut. Angusaqarfiunngilaq, Macron oqarpoq.

Senatorit Amerikamiut sisamat Kalaallit Nunaanniinnertik pillugu ataasinngornermi ullup-qeqqa sioqqullugu tusagassiortunik katersortitsimmata isiginnaartitsisartoq tusaamasaq isiginnaartut akornaniippoq.

Viggo Mortensen Inatsisartuni politikerit Erik Jensen (S) aamma Pipaluk Lynge (IA) ilagalugit tusarnaartunut ilaavoq. Mortensen Amerikami Danmarkimilu innuttaassuseqarpoq.

Tujuuluaraq nanortalik atorlugulu kavaajamini saqqarmioq ‘Greenland is not for sale’-imik (Kalaallit Nunaat tuniniagaanngilaq, aaqq.) oqariartuutilik atorpaa.

Viggo Mortensen isiginnaartitsisartutut filmini Ringenes Herre, ni Aragornitut ilisimaneqarpoq.

Aviisimi Sjællandskemi oqallissaarummik januaarimi ilanngussinermigut nunanut allanut politikki pillugu oqallinnermut ilannguppoq. Tassani præsident Donald Trump inupiluttut sukannersumik akerlilerneqartariaqartutut taavaa.

Senatorit tusagassiortunik katersortitsinerat pillugu allaaserisami uani paasisaqarnerugit.

Amerikamiut politikerit angalaqatigiit piffissami matumani Kalaallit Nunaannut tikeraartut, ataasinngornermi ullaap tungaani aqqanernut tanneq pingasut Nuummi Hotel Hans Egedemi tusagassiortunik katersortsissapput.

Taama USA-p Nuummi konsulatia tusagassiorfinnut nalunaarummini allappoq.

Senatorit Angus King aamma Lisa Murkowski angalaqatigiinnut siulersortaasut ataasinngornerup tungaanut Nuumminnissaat, nalunaarummi ilanngunneqarpoq.

Lisa Murkowski Alaskamit republikanerit sinnerlugit senatoriuvoq, ilaatigullu parteeqamminut Donald Trumpimut isorinnittuunini ilisimaneqaatigaa.

Angalaqatigiit arfininngornermi ualukkit Nuummut tikipput, sapaammilu ullaap tungaani politikerit Amerikamiut Inatsisartut Nunanut allanut Sillimaniarnermullu ataatsimiititaannik ataatsimeeqateqarput.

Amerikamiut politikerii angalaqatigiit sapaammi Nuummiipput.

Qanoq pilersaaruteqarnerat iluamik paasineqarnikuunngilaq, sapaammili nalunaaqutaq aqqanernut Inatsisartut Nunanut allanut sillimaniarnermullu ataatsimiititaliaat naapissavaat.

Taama DR allappoq, ataatsimiititaliallu siulitaasuata Pipaluk Lynge (IA) ataatsimeeqatigiittoqarnissaa Sermitsiamut uppernarsarpaa.

Amerikamiut Nuummut arfininngormat ualikkut sisamanut tikipput.

Amerikamiut pisortatigoortumik timmisartuisa ilaat, Air Force, Nuummut nal. 16.00 tikeqqammerpoq.

Naatsorsuutigineqarpoq timmisartumi ilaasuusut tassaassasut amerikamiut aallartitaat, nunatsinni politikerinik ataatsimeeqateqartussat.

Sermitsiap paasissutissaatai naapertorlugit amerikami senatori Lisa Murkowski, aallartitanut ilaasussatut naatsorsuutigineqarpoq.

Suli ilisimatitsissutigineqanngilaq aallartitat qassit sapaatip akunnerata naanerani nunatsinniissanersut. Amerikamiut konsulateqarfiat ilisimatitsivoq Naalakkersuisut ataatsimiinnissamut aggersaasimasut.

Nunanut allanut tunngasunut naalakkersuisoq Vivian Motzfeldt (S) Sermitsiamut ilisimatitsivoq nunarsuarmi politikkikkut pissutsit oqaloqatigiissutigineqassasut.

USA-p Nuummi konsulateqarfia tallimanngornermi nalunaarpoq Amerikamiut aallartitaat Nuummut tikiutingajalersut.

Sermitsiap paasissutissaatai naapertorlugit Amerikamiut arfininngornermi ualikkut Nuummut tikissapput.

Nunanut allanut tunngasunut naalakkersuisoq Vivian Motzfeldt Sermitsiamut arfininngornermi naatsumik oqaaseqarluni oqarpoq Kalaallit Nunaata ikinngutai pineqartut:

- Amerikamiut aallartitaat Kalaallit Nunaannut ikinngutaapput, soorunami taakku aamma naapissavagut.

- Nunarsuarmi pissutsit atuuttut naapinnermi eqqartorneqassapput, kingorna oqaaseqarnerusinnaassagunarpugut, Vivian Motzfeldt oqarpoq.

Sermitsiap paasissutissaatai naapertorlugit ilimagineqarpoq Alaskamit senatori Lisa Murkowski aallartitanut ilaasoq.

Grammynik nersornaasiinermi ukioq manna saqqummiisup Trevor Noah-p Kalaallit Nunaat ataasinngornerup unnuaani eqqaavaa.

Nutaarsiassaqartitsivik AP allappoq.

Erinarsortartoq Billie Eilish erinarsuut pitsaanerpaap nersornaataanik nersorneqareersoq Noah-p USA-p præsidentia Donald Trump marloriarluni tusangiasaarpaa.

- Grammymik nersornaaserneqarnissaq erinarsortartut tamarmik angorusuttarpaat — soorluttaaq Trumpip Kalaallit Nunaat taama pilerigitigigaa, tamannalu paasinarpoq. Tassami Epsteinip qeqertaa maanna piujunnaarnikuuvoq, Noah oqarpoq.

Trumpip "USA-p isumannaatsuunissaa angorusullugu“ Kalaallit Nunaat tinguarnissaanik kissaateqarnini ukiup aallartilaarnerani arlaleriarluni quiasaarisartup pivaa.

Tamanna Danmarkimi, Kalaallit Nunaanni, Europami nunarsuarmilu tamarmi aalassaataavoq.

Danskit qinersisartuisa nunanut allanut ministerip Lars Løkke Rasmussenip Kalaallit Nunaat pillugu nunarsuarmi pissaaneqarneqqusaannermik passussinera tigulluarpaat. Tamanna Epinionip DR-mut Altingetimullu isumasiuisitsinerata uppernarsarpaa.

Isumasiuineq malillugu danskit 43 procentii ullumikkut Lars Løkke Rasmussen, aamma Moderaternenut partiimi siulittaasuusoq iluarisimaarpat. 37 procentit iluarinngilaat.

Lars Løkke Rasmussen 2025-p naanerani partiit siulittaasui pillugit isumasiuinermi nuannarineqannginnerujussuuvoq. Taamaalilluni Kalaallit Nunaat pillugu politikikkut saqitsaanneq tunuliaqutaralugu sukkasoorujussuarmik ineriartorneq matumani pisoq, politikikkut allaaserisaqarfik Altinget allappoq.

– Aalajangiisumik iliuuseqarnissamut periarfissaq pilermat, periarfissaq politikerit allat suliarisinnaanngisaattut naammassivaa, politikikkut malinnaasoq Steffen Hjaltelin allaaserisaqarfimmeersoq oqarpoq.

Sukkasuumik ineriartorneq assingusoq januaarimi qinersisartunik isumasiuisitsinermi aamma saqqummerpoq. Voxmeterip Ritzau sinnerlugu isumasiuisitsinerani Moderaterne sapaatit akunnerisa marluk ingerlaneranni 3,3 procentinit 7,0 procentinut siuariarput.