ISUMAGA: Ullaakkorsiorneq ullormi nerisassat pingaarnersaraat?

Arnaq ilisarisimasara 60-it sinnerlugit ukiulik Nuummi tikeraarnermini Sanamut unitsinneqarpoq.

Ajornartorsiuteqarporli: inissaqanngilaq. Ullukkut torsuusamut inissinneqartarpoq. Unnukkut sininniassammat allaffimmut nuunneqartarpoq. 

Ilulissani ukiut marluk matuma siorna qaratsakkut milikartoornermi kingorna angerlarsimaffimmi ikiorteqartinneqarnissaminik akuersissummik pissarsisimalluni aamma oqaluttuarpoq. Kisianni ikiortimik takunikuunngilaq. Kommunimut arlaleriarluni sianertarpoq. Akissut ataasiinnaavoq: sulisussaqanngilaq.

Oqaluttuarnera inummut ataasiinnarmut tunngannginneranik eqqarsalersippaanga. Siunissamut mianersoqqussutaavoq.

Ukioqatigiiaat 1940-kkunniit 1960-ikkunnut inunngortut amerlasuut ullumikkut ukioqqortunerulernerminni napparsimmavinnut, paaqqinninnermut angerlarsimaffimmilu ikiorteqartitsinermut pisariaqartitsinerulerput. 

Ullumikkut “assaat kissalaartut” amigaatigineqartut nalunngilarput. Taava pisariaqartitsinerup annertusiartornera qanoq pisoqassava? Napparsimmavinni siniffissat naammappaat? Sulisut naammappat? Imaluunniit sulisut amigaataanerulissappaat?

Tamanna apeqqutaatillugu ima eqqarsalersitsivoq: nappaatit qanoq amerlatigisut pinaveersaartinneqarsinnaagaluartut nammineq pilersitaraagut?

Inuit peqqinnartunik inuusaaseqartut sivisuumik inuuneqarlutillu amerlanertigut toqungajalernerminni aatsaat sivikitsumik napparsimalertartut misissuinerit takutippaat. Allat peqqinnanngitsumik inuusaaseqartartut ukiuni arlalinni nappaatinik atugaqaqqaartartut, soorlu diabetiseqarneq, aap naqitsinerata qaffasinnera aammalu gigtimik. 

Tamanna ataasiakkaanut kisimi ajornartorsiutaanngilaq, inuiaqatigiinnut tamanut sunniuteqartoq ilisimavarput.

Kalaallit Nunaanni Danmarkimilu nerisartakkani ajoqutaasorujussuuvoq neqinik suliarineqarsimasunik nerineq, soorlu qallersutissat, bacon aamma pølset. Ukiut qulit sinnerlugit matuma siorna WHO nalunaarutigaa taakku kræfteqalersitsisinnaasut.

Taamaakkaluartoq atuineq annikillisimanngilaq. Kræftiinnanngilaq, aamma nappaaterpassuit allat, neqitorpallaarneq orsorlu issuneq pinngortarput, soorlu aap naqitseranik qaffasittoorneq. Nunarsuarmi toqqutaasartunik annersaasoq.

Tamanna 1950-ikkunnut assinguvoq, pujortarneq kræfteqalersitsisinnaasoq pasillerneqalernerani, kisianni nakorsat ilaat cigaretsinik nittarsaassisut. Ilisimasaq nutaaq inuiaqatigiinnut isertinniarneqaraangat sivisusarpoq. Suliffeqarfiit angisuut kulturitsinnik pilersitsisarnerat pissutaanerpaavoq.

Assersuutigalugu oqariartuut: “Ullormut nerisassat pingaarnerpaat tassaapput ullaakkorsiutit”. Tamanna ilisimatuussutsimut tunngasutut tusaanaarpoq, kisianni Kellogg's-mit pilerfeqarpoq. Imaluunniit “ullormut immuk ataaseq” pillugu siunnersuut. 

Ussassaarutit peqqinnartutut nittarsaatat. Ilisimaviuk immuk kimittuneq immiartorfimmut ataatsimut imeraanni orsua issuneq baconit sisamatut naleqartoq. “Nøglehulsmærket” aamma peqqinnarpalaartunut isumaqalersitsivoq.

Immaqa taava aaqqiineq napparsimmavimmi aallartinngilaq, kisianni nerisatsinni aallartippoq.

Nalunngikkutsigu nerisassatt peqqinnartut nappaatinik annikillisaasinnaasut, sooq tamanna pillugu annertunerusumik eqqartuisanngilagut?

Sooq nerisassat peqqinnanngitsut suli amerlanerupput?

Kalaallit Nunaanni siunissami napparsimmavinni siniffissat naammappat?

Assaat amigaataappata kikkut utoqqarnik isumaginnissappat?

Aammalu pingaarnerpaamik: inuiaqatigiittut akisussaaffik tigorusupparput?

Inuiaqatigiinni kulturikkut sungiusimasat, soorlu nereriaaseq suliffeqarfinniik sunniiniarnikkut annertooq pilersinneqarpallaarpaa?

Imaanngitsoq 100-liinissaq angorusullugu.

Peqqutaavorli ukiut amerlanerpaat nappaatitaqanngitsumik inuuneqarnissaq pillugu.