Asanninneq, oqaluttuatoqqat Inuillu kulturiat pillugit oqaluttuaq sakkortooq

- Qiiaamminartuliaava? eqqarsarpunga Katuamilu Hans Lyngep Inersuani issiavimmut toqqissisimananga ingilluartiterlunga.

Filmip “Uiksaringitara”-p (’Uissaq kukkusoq’) isiginnaartut filmip aallartinnerani ernumalersitsisumik toqqaannartumik takusaqartinneqarput: inummik immamiittumik, oqaluttualiamit pinngortitatut allanngortitatut isikkoqartumik.

- Sunaana? eqqarsarpunga isikkalu uisorersarlugit.

Sassuma Arnaa kukkuvoq.

Meeraq sissami pinnguarpoq. Eqqissisimajunnaartoqariasaarpoq. Uumasup tigusaraa. Uiverneq. Nillianerit. Meeraq ataaseq tigusaavoq, meeqqallu aappaa imminut annaateqqalaarluni.

Filmimi aallaqqaataanilli una paasinarsivoq: Filmi asanninnilersaarutaannaanngilaq, annilaanganeq, oqaluttuatoqqat annaasaqarnerlu oqaluttuami ataatsimoortinneqarput.

“Uiksaringitara” (Uissaq kukkusoq) tassaavoq filmi Akilinermiut pissanganartuliaat, Zacharias Kunuk ilitsersuisoralugu filmiliarineqartoq. Taassuma filmi “Atanarjuat: The Fast Runner” siornatigut ilitsersuisuuffigereerpaa.

Filmi oqaluttuarisaanermut tunngasuuvoq pissanganartuliaq, Akilinermi Nunavummi nunaqarfimmi Igloolimmi pisimasuutinneqartoq, inuusuttuaqqallu marluk asaqatigiit Kaujakkut (Theresia Kappianaq) aamma Sapap (Haiden Angutimarik) misigisaat malinnaaffigineqarlutik.

Alianartumik pisoqareermat avissaaqqatinneqarnerminni ataatsimuuleqqinnissartik kissaatigalugu angakkumut ikiortissarsiorput.

Avatangiisit qanittutut ilisarnartutullu misinnarput.

Pinngortitaq, piniartutut inuuneq, qaannat toqqillu toqqissisimanermik misigisaqartitsipput, taakkunanimi pingaartitavut inooriaaserpullu erseqqilluarmata, aamma utoqqarnik taakkulu ilisimasaannik ataqqinninneq inuunermi nalinginnaasutut isigineqarlutik.

Ilisarnartut eqqaamanartut

Ole Brandtip kinguaariinnik oqaluttualiatut atuakkiaannut “Qooqa”-mut aamma “Tulluartoq”-mut, Inuit kulturiannik ileqqutoqaannillu sukumiisumik allaatigineqartunut isertutut misinnarpoq.

Taamatuttaaq “Uiksaringitara”-mi nalinginnaasut sammineqarput: pingaartitat, inooriaatsit kulturikkullu sorlarineqartut, taakkualu oqaluttuamik oqimaaqatigiissaarisarput ilisarnartunngortitsisarlutillu.

Puisimik pisaqarnerat assersuutissaavoq.

Puisi pisarineqarpoq pilanneqarlunilu, ileqqutoqqallu aalajangersimasut malillugit agguataarneqarluni, utoqqaanertarlu siulliulluni tinguttortinneqarluni.

Tamanna Inuit kulturianni ileqqutoqaavoq, aamma soorlu Ittoqqortoormiini.

Filmimi aamma nuannersunik misigisassaqarpoq. Inersimasup meeqqamut inequsunnini qiimmattaatigalugu meeqqamut aqartoq.

Meeqqap ersai qanilaartut pinngitsuussusialu asanninnerujussuarmik pilersitsipput, oqaatsit atorlugit oqaatigiuminaalluinnartumik — erinarsornikkut iliuutsillu atorlugit misigissutsikkut ersersinneqartartumik.

Tamakkuli ataatungaanni nukittussuseq attortiassuserlu aamma oqaluttuarineqarlutik. Asaqatigiilli asaqatigiingaaramik avissaaqqanerminni asaqatigiiginnarput ataatsimuulerseqqinneqarlutillu. Tamatuma peqatigisaanik anersaat siuaasallu illersuisutut najuuttuaannarput.

Inuunerli aamma ajortunik nassataqartarpoq — uumissuinermik, sinngagineqarnermik toqumillu nalaataqarnerit oqaluttuarineqarlutik.

Annikitsuinnarmik oqaloqatigiittarneq

Katuami filmertut tiguartilluinnarsimapput. Filmertut assilisat soqutigilluinnarpaat.

Filmimi akunnerup aappaata affaanik sivisussuseqartumi takutinneqartut ilaanni oqaluttoqarneq ajorpoq, kulturitsinnimi suut tamarmik oqaasertalerneqartariaqarneq ajormata, timip pissusilersornera pingaaruteqarluinnarmat.

Tamanna filmertarfimmi isiginnaarlugu immikkut ittuuvoq. Nipaatsumi itisiliinissamut eqqarsaatiginneqqissaarnissamullu piffissaqartarluni assilineqartullu namminneerlutik aamma oqaluttuartinneqartarlutik. Filmi taamaalilluni itinerusumik paasineqarsinnaavoq namminermullu tunngatinneqarsinnaalluni. Filmimi nipaassuseq pisariaqanngitsutut misinnarani pinngitsoorneqarsinnaasorinanngilaq, pisariaqartinneqartutulli misinnarluni.

Inuit kulturiat filmimi sakkortuumik assigiinngiiaartunillu ersersinneqarmat, taamanikkut inuiaqatigiinni arnat angutillu pissaaneqarnermikkut naligiinnginnerat takutinneqarpoq, tamatumanimi angutit amerlanertigut aalajangiisuusarput. Nuliariilernissat allanit aaqqissuunneqartarput, inuit ataasiakkaat kissaataat isiginiarneqartaratik.

Filmimi Kaujak angummut asanngisaminut nuliassanngortinneqarpoq, tamannali akueriumanngilaa. Tunniutiinnarumanngilaq aappariikkunnaarnissartillu kissaatigiuarpaa. Nalorninermini arnaminut siuaasaminut tarninullu saaffiginnittarpoq.

Naggataatigut ikiorneqarpoq, aaqqiissut taanna namminerminut tunngaannarani, aammali ilaqutariit ataqatigiinnerannut asanninnermullu kinguaariit ingerlaneranni ineriartortinneqartumut erseqqissaataalluni.

“Uiksaringitara” Inuit kulturiannut ataqqinninniutaallunilu inuppalaartumik oqaluttuaavoq, nunarsuarmi sumiikkaluaraanniluunniit ikinnerussuteqartunit nuannarineqarsinnaasoq.

Kulturikkut pisuunnguallassimasutut tulluusimaartutullu misigivunga. „Uiksaringitara“-mi Inuit kulturiannik uumassuseqartutut piviusutut, oqaluttuatoqqanik, pinngortitamik inuillu ataatsimut kattunnerannik takutitsivoq.

Taamaattumik filmi oqaluttuarisaanermut tunngasutut isiginnaagassiaaginnarani, aammali kulturimut suli uumasumut assillu, ileqqut ataatsimoornerlu atorlugit imminut oqaluttuarinermut uppernarsaataavoq sakkortooq.